Szent Imre – postać o której wciąż mało wiemy

Św. Emeryk był synem św. Stefana, pierwszego króla Węgier z dynastii Arpadów. Z przekazów piśmiennych wynika, że był umiłowanym synem św. Stefana. Wiemy, że zmarł w młodym wieku, dlatego na tronie węgierskim nigdy nie zasiadł. Nie możemy jednak z całą pewnością powiedzieć kiedy dokładnie się urodził i czy był żonaty – a jeżeli tak kim była jego żona?

Odpowiedź na te ostatnie pytania może okazać się bardzo istotna z punktu widzenia spisywania relacji polsko-węgierskich. Istnieje bowiem hipoteza, iż jego żoną mogła być królewna wywodząca się z rodu Piastów. Gdyby udało się to potwierdzić, mielibyśmy już korelacje arpadzko-piastowskie w pierwszej połowie XI wieku, czyli w niedługim czasie jak Polska i Węgry przyjęły chrzest.

Jeżeli chodzi o datę urodzenia św. Emeryka mówi się albo o roku 1000 albo 1007. Za datę jego śmierci przyjęto 2 września 1031 roku (od XVII do połowy XX wieku w tego dnia przypadało w Kościele Katolickim wspomnienie jego ojca św. Stefana). Według jezuickich badaczy Györgya Praya i Istvána Katony Emeryk zmarł w wieku 24 lat, stąd też za powszechnie przyjęty rok narodzin przyjmuje się rok 1007.

Źródła węgierskie oparte głównie o ,,Żywot św. Emeryka” nie informują kim była żona syna św. Stefana. Przyjęto kilka hipotez: jedna wskazuje, iż była to córka księcia Chorwacji Krzesimira Patricissa; legenda o św. Małgorzacie Szkockiej wskazuje zaś na krewną cesarza Bizantyjskiego; pojawia się również wątek polski.

Wątkowi polskiemu pod koniec XIX wieku zaprzeczył prof. Oswald Balzer i taki pogląd się w naszym kraju raczej utarł. Grzegorz Kazimierz Walkowski, który badał średniowieczne dzieła, wskazuje, iż św. Emeryk mógł w ogóle nie mieć żony, za to mógł już we wczesnym dzieciństwie wejść w narzeczeństwo, które mogło być podwaliną pod przyszły sojusz arpadzko-piastowski. Według Walkowskiego być może Emeryk zaręczył się z córką Bolesława Chrobrego i Ody Miśnieńskiej z Matyldą. W jego opinii św. Emeryk mógł w 1022 roku lub późniejszym odbyć samodzielną pielgrzymkę do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie.

Młody królewicz nigdy nie zasiadł na tronie, bowiem uległ podczas polowania śmiertelnemu wypadkowi.

Niezależnie, czy hipoteza o zaręczynach z Matyldą jest prawdziwa, to według Walkowskiego relacje św. Stefana z polskimi władcami były w tym okresie dobre. Do pogorszenia doszło zapewne już po śmierci św. Emeryka. Wówczas wzrosły szansę Vazula do objęcia tronu po Stefanie. Król węgierski nie chciał jednak do tego dopuścić i doszło pomiędzy nimi do konfliktu. Synowie Vazula znaleźli schronienie na dworach piastowskich i to mogło doprowadzić do ochłodzenia relacji polsko-węgierskich w tamtym okresie.

Po polsku imię Emeryk można tłumaczyć jako Henryk.

Łukasz Religa / tom 3/I Piastowie a Rzesza