Ksiądz Bela Varga – godny pamięci wielu pokoleń Polaków

Dziedzictwem tak świętym, jak ziemia i dom jest dla Węgrów przekazana im przez przodków tysiącletnia przyjaźń z Polską. W każdym Węgrze żyje głębokie przywiązanie do Polaków. Ten, w którym nie ma tego uczucia, nie jest Węgrem” – tak mówił ks. infułat Bela Varga.

Proboszcz w Balatonboglár, poseł oraz przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Węgier w latach 1945-47. Czym zasłużył ten katolicki ksiądz dla Polski?

Po napaści radzieckiej na Polskę, 17 wrześnią 1939r., Węgry otworzyły swoje granicę na polskich uchodźców. Tym sposobem na Węgrzech znalazło się ponad 140tyś Polaków. Obok Pala Telekiego, Miklosa Horthyego, Józsefa Antalla (którym już poświęciliśmy osobne artykuły), swoimi wyczynami dla Polski może pochwalić się ks. Varga.

W Balatonboglár jako proboszcz, z pomocą Józsefa Antalla, utworzył największą polską szkołę funkcjonującą poza granicami Polski. Infułat przeznaczył na ten użytek dom kultury, który znajdował się przy jego parafii, w Balatoboglár. W murach polskiego gimnazjum i liceum uczyło się ok.600 uczniów. Część absolwentów kontynuowała dalej naukę na Węgrzech. Proboszcz wspierał aktywnie szkołe, aż do jej zamknięcia w 1944 kiedy to Węgry zostały zaatakowane przez III Rzesze.

Do polskich uchodźców skierował te słowa: „Byłoby nie po chrześcijańsku nie udzielić strudzonemu wędrowcy schronienia, gdy znajduje się bez dachu nad głową, a cóż dopiero nie przyjąć u siebie w domu najbliższych krewnych, jakimi Wy jesteście dla nas, Kochani Bracia Polacy”.

Ksiądz Bela Varga pomagał również w przedostawaniu się polskich oficerów na Zachód jak i oferował schronienie kurierom rządu londyńskiego. Jedną z bardziej znanych akcji,w której brał udział ks. Varga, było przetransportowanie cichociemnego Tadeusza Chciuka-Celta, przebranego za księdza, do Szwajcarii.

W 1944 po niemieckiej napaści, ukrywał się przed gestapo. Następnie w 1945 sowieci podejrzewając, że ks. Varga mógł znać prawdę o zbrodni katyńskiej, złapali go i katowali kilka tygodni. Został uwolniony na wieść, że jest wybrany na posła Tymczasowego Zgromadzenia Narodowego w Debreczynie. Po raz kolejny, gdy groziło mu aresztowanie, przedostał się na Zachód.

Na emigracji za cel działań przyjął międzynarodowe uznanie, że Sowieci okupują Węgry.

Ksiądz Bela Varga powrócił w 1990roku do Ojczyzny a po śmierci został pochowany w Balatonboglár.

Odznaczony pośmiertnie Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

 

Na zdjęciu po lewej x Bela Varga, po prawej w przebraniu Tadeusz Chciuk

 

Magdalena Chudy