Derenk – historia wymarłej polskiej wsi na Węgrzech

Historia małej miejscowości, znajdującej się tuż obok granicy słowackiej, jest coraz bardziej znana wśród węgierskiej Polonii. Obecnie Derenk, w życiu Polonii zamieszkującej tereny Węgier, pełni rolę jednoczącą.

Dzieje tej miejscowości sięgają średniowiecza. Derenk w czasie swojego istnienia zamieszkiwały różne rodziny, aż do momentu, gdy z powodu dżumy panującej na początku XVIII wieku, wieś całkowicie wymarła. W latach 1717-1720 zaludniono ową miejscowość góralami ze Spiszu i Podhala. W czasie II wojny światowej regent Węgier, Miklós Horthy, w celu rozszerzenia terenów myśliwskich zaczął wysiedlać ludność wiejską. Wieś została całkowicie opuszczona przez mieszkańców, a budynki uległy zburzeniu. Choć miejscowość pierwotnie była zamieszkiwana przez Węgrów, etymoliga nazwy wsi wskazuje na słowiańskie tradycje, otóż wyraz „derenk” oznacza rodzaj krzewu. Mimo tego, że węgierska wieś od ponad 60 lat nie jest już zamieszkiwana, pamięć o niej jest wciąż żywa. Dowodem tego jest coroczny odpust, organizowany w trzecią niedzielę lipca.

Odpust odbywa się przy małej kapliczce w Derenku, gdzie przybywa Polonia z całych Węgier, by raz w roku ożywić wymarłą polską wieś i oddać hołd jej zmarłym mieszkańcom. Uroczystość jest organizowana przez Ogólnokrajowy Samorząd Polski na Węgrzech. W tym roku będzie to dwudziesty siódmy odpust i odbędzie się 23 lipca. Będzie to wyjątkowa okazja, gdyż w tym roku przypada 300-na rocznica przybycia górali na Węgry.

W Derenku znajduje się mały cmentarz oraz odbudowana szkoła podstawowa, gdzie urządzono wystawę o historii miejscowości. Wśród tłumu można spotkać się z żyjącymi potomkami mieszkańców miejscowości, których gwara jest bezcennym świadectwem bogatej tradycji kultury polskiej. Wśród Polonii węgierskiej Derenk symbolizuje przeszłość, na której fundamencie powinna być budowana przyszłość.

Annamária Budai

źródło : „Polonia Węgierska”, 2016, nr 248

zdjęcie: Ogólnokrajowy Samorząd Polski na Węgrzech